Wehl - Uitbreidingsplannen

Dat dit thema uitsluitend in de nieuwe tijd lijkt te passen, hoeft niet te betekenen, dat planologie vroeger onbekend was. Veel stadsuitbreidingen zijn duidelijk heel systematisch uitgevoerd en soms, bijvoorbeeld in Amsterdam, zijn zeer oude stadsontwikkelingsplannen bewaard gebleven. Hoe minder mensen ergens bijeen wonen, hoe geringer de noodzaak, de bebouwing aan stringente spelregels te binden. Het platteland heeft daarom ook in dit opzicht een natuurlijker ontwikkeling doorgemaakt dan de steden. Zoeken we niettemin in Wehl naar oude 'planologische' maatregelen, dan zouden we met wat fantasie kunnen denken aan de doorbreking, lang geleden, van het vesting-idee, waaraan bijvoorbeeld de naam Cingelwal en de wegsplitsingen juist buiten de oudtijds beschermde woonkern herinneren. Een akte uit 1448 spreekt van de 'vestenisse ind beschuddingh' van het dorp Wehl en in 1612 is er nog sprake van de 'Weelse gracht'. Zo zouden we - weer met wat fantasie - misschien van een soort uitbreidingsplan van 200 jaar geleden kunnen spreken. Wegens geldgebrek (de Pruisische oorlogen lieten Wehl niet ongemoeid) besloten de geërfden op 5 juli 1786, het Grote en Kleine Meerenbroek, als zijnde gemene gronden, te verkopen. Natuurlijk was dit geen planologische maatregel, maar het effect zal geweest zijn, dat de kopers van deze broeklanden aandacht aan ontwatering, verkaveling en uiteindelijk ook bewoning gingen besteden. In 1514 had de 'gemeente' trouwens al een deel van het Meerenbroek verkocht, en wel aan de Kruisheren van Emmerik. Midden in de Tweede Wereldoorlog, herfst 1943, werd op het gemeentehuis een 'plan van uitbreiding in hoofdzaak voor de gemeente Wehl' besproken. Dit plan werd in het voorjaar van 1944 ter visie gelegd. Het is echter begrijpelijk, dat het tot 1946 duurde voor de uitvoering haar beslag kreeg. Toen verrezen aan de Prunusstraat, later Dokter Blomstraat geheten, veertien gemeentewoningen met rode daken op een rij, de eerste 'confectiebouw' in het dorp. De ontwikkeling bleef doorgaan. Op basis van de uitbreidingsplannen, die de gemeenteraad in april 1953 en juni 1963 vaststelde, kregen de twee woonkernen langzamerhand een ander aanzien. Een louter gemeentelijke aangelegenheid was het trouwens niet: streekplannen reguleerden de uitwerking van de afzonderlijke uitbreidingsplannen. De provincie lanceerde in 1966 haar 'Ideeënschets' over het te volgen planologisch beleid. Daarin werd de groei van Wehl kunstmatig afgeremd, om het landelijk karakter te behouden. Het Economisch Technologisch Instituut had bij normale verdergroei een inwonertal van 7000 voor het jaar 2000 becijferd, maar in de Ideeënschets bleef dit - door beperking van de woningtoewijzing - tot 5300 beperkt. De tijd ging voort. Nieuwe inzichten en onvermoede ontwikkelingen deden de Ideeënschets op de achtergrond geraken. Er kwamen nieuwe uitbreidingsplannen - nu bestemmingsplannnen genoemd -, zoals 'Hagelkruis' en 'Broekhuizen'. Het plattelands karakter bleef hierdoor wat minder gehandhaafd dan eerder voorzien was, maar het grotere inwonertal bood welkome kansen op voorzieningen, die anders moeilijk te realiseren geweest zouden zijn.

Volgende onderwerp: Verkeer

Terug naar de vorige pagina