Wehl - Folklore

Toen ongeveer een eeuw geleden het woord folklore in Nederland gemeengoed werd, waren de meeste plaatselijke gebruiken reeds ten dode gedoemd. Inmiddels hebben slechts hier en daar enige typische gebruiken de niets ontziende nivellering doorstaan. Tot voor kort kende men ook in Wehl nog enkele volksgebruiken, waarvan nu helaas nog maar weinig over is. Lange tijd heeft hier bijvoorbeeld de vastenavondviering plaats gevonden, waarbij de jongens, verkleed en al of niet met mombakkesen op, met een foekepot langs de huizen gingen om worst of geld op te halen. Daarbij werd dan het volgende lied gezongen:

Vrouw 't is Fasselaovend,
We kommen niet thuus veur 't aovend,
We kommen niet thuus veur margen vrog,
Dan is het ook nog vrog genog!
Foekepotterij, foekepotterij,
Geef mien 'n cent,
Dan goa'k verbij.

De vervolgverzen waren:

Vrouw goat noa de kamer,
Daor hangt de metwös same,
Vrouw geef mien de lange,
En loat de kotte ma hange,
Als de lange gegeten zijn,
Zullen de kotte wel beter zijn.

Vrouw goat noar de nesten,
Daor liggen de eier met zessen,
Vrouw, geef mien der vijven,
Laat er een in blijven,
Anders het 't henneke te kijven,
Vrouw geef mien dit,
Vrouw geef mien dat,
Vrouw geef mien 'n stuk van de varkesstat.

Dat de palmpasenoptocht heeft kunnen overleven is meer te danken aan de organisatie van een comité, dan een spontane behoefte. Wat in Wehl niet meer voorkomt is het bij de boeren ophalen van eieren door de misdienaars op Witte Donderdag en Goede Vrijdag, waarbij gezongen werd:

Bim bam beieren, de koster lust geen
eieren, wat lust ie dan,
spek in de pan, daar wordt ie lekker
vet van...

Paasvuren hebben er eeuwenlang gebrand, maar worden nu nog maar zelden gezien. Een bijzonderheid in Wehl was, dat bovenop het hout, gezeten op een teerton een pop werd geplaatst, die de winter moest voorstellen, en tenslotte in de vlammen z'n einde moest vinden.
Nog in de tweede helft van de negentiende eeuw bestond het gebruik van de brooduitdeling bij het hagelkruis. Op Hemelvaartsdag werd daar door de R.K. armmeesters aan de plaatselijke armen brood en geld uitgedeeld, dat door vermogende personen ter beschikking werd gesteld. Het hagelkruis zelf, een teken dat nog maar in zeer weinig plaatsen van ons vaderland wordt aangetroffen, mag zeker een folkloristisch monument worden genoemd.
Oorspronkelijk opgericht ter bezwering tegen hagelschade, waarvan hongersnood en armoede het gevolg konden zijn, vervulde het al spoedig tevens een functie als halteplaats voor de processie, en, zoals vermeld, als plaats van uitdeling van levensbehoeften. Van het Wehlse hagelkruis is bekend dat het al meer dan 250 jaar op dezelfde plek staat.
In de buurtschappen Meerenbroek en Wehlsebroek was (en is nog) het gebruik bekend van het zogenaamde Tweede gebod schieten. Dit maken van geraas door middel van carbid in melkbussen, vindt plaats aan de vooravond van het tweede gebod: de tweede huwelijksafkondiging in de kerk, en wel bij het huis van de bruid door de vrijgezelle vrienden van de bruidegom. Het is daarbij voornamelijk te doen om het bier dat de laatstgenoemde hun daarbij aanbiedt.

Volgende onderwerp: Gemeente

Terug naar de vorige pagina