|
Zoals een stad in wijken is ingedeeld, zo kent een
plattelandsgemeente het verschijnsel van de buurtschappen, die rondom de
dorpskern of -kernen liggen gegroepeerd. De vraag kan rijzen: moeten we in onze
gemeente van één of twee woonkernen spreken? Wel, tot aan de eerste wereldoorlog
was het dorp Wehl de enige woonkern in de gemeente. Maar toen in 1915 de school
van Nieuw-Wehl ('Achter-Wehl' zei men toen nog) gereedkwam en in 1925 de kerk,
kreeg deze buurtschap langzamerhand ook het uiterlijk van een dorpje. Voordien
waren er wel enkele voorzieningen, zoals een bakkerij en een molen, maar die
vond je ook elders wel, verspreid in de gemeente. Het idee van 'bebouwde kom' is
in Nieuw-Wehl eigenlijk pas na de Tweede Wereldoorlog ontstaan. De vier grote
buurtschappen waren vanouds: het Broek, het Meerenbroek, de Heidekant en Nieuw-
Wehl. Daarnaast bestaan er natuurlijk nog benamingen voor kleinere gebieden,
meestal uitgaand van perceels- of boerderij namen. In 1890 waren de 464 Wehlse
huizen als volgt over de gemeente verdeeld: wijk A het dorp 108 huizen wijk B
het Meerenbroek 64 huizen wijk C het Broek 120 huizen wijk D de Heidekant 83
huizen wijk E Achter-Wehl 89 huizen. Naar de ouderdom van de afzonderlijke
buurtschappen, de nederzettingsgeschiedenis dus, is nog te weinig onderzoek
gedaan om tot duidelijke conclusies te komen. Wel duiden de namen Broek en
Meerenbroek op drassig land, hetgeen relatief late bewoning doet vermoeden. De
vorm Merderbroick uit 1624 doet veronderstellen, dat in laatstgenoemde
buurtschap ooit marters hebben gehuisd. De term Heidekant spreekt voor zichzelf;
het hoofdstukje 'Heide' gaat hier nader op in. Een zeer oude naam voor
Nieuw-Wehl was Duits. Wanneer deze naam dezelfde woordstam bevat als Doesburg,
moeten we de verklaring wellicht zoeken in de richting van begroeid moeras of
veen. In vergelijking met sommige andere gemeenten heeft Wehl het voordeel, dat
de centra, de twee dorpskernen, in letterlijke zin middelpunten vormen. School,
kerk, gemeentehuis, dokter, winkel, bibliotheek, sporthal, zwembad, alles is
voor bijna iedereen gemakkelijk bereikbaar, vooral nu de wegverbindingen -
vergeleken met nog niet eens honderd jaar geleden - uitstekend genoemd mogen
worden. |
